Այբուբեն
and 9999 99999ԷՉ
and(9999/99999ԸՊ
and(9999999999ԹՋ
" and9999999999ԺՌ
" and9999999999ԻՍ
"/*--9999999999ԼՎ
"/*--9999999999ԽՏ
-09999999999ԾՐ
-09999999999ԿՑ
/*--*99999conveՀՈւ
/*--*99999s3ՁՓ
099999s3ՂՔ
099999ԱՃՕ
099999ԲՄՖ
099999ԳՅ
099999ԴՆ
199999ԵՇ
and 199999ԶՈ
Արագ Որոնում


Ժամանակակից 
սեքստանտ
Փարոս ափամերձ ժայռի վրա
Տեղորոշումը ցամաքում, ծովում, օդում շարժվող կամ անշարժ առարկայի գտնվելու, ինչպես նաև որոշակի ժամանակ անց նրա հասնելու վայրը ճշգրիտ որոշելու գործողությունն է: Դրա համար անհրաժեշտ է ճշգրիտ հաշվարկներով որոշել առարկայի գտնվելու վայրը և իմանալ նրա շարժման արագությունն ու ուղղությունը: Տեղորոշման պարզագույն սարքը մագնիսական կողմնացույցն է: 
Թեև մեր օրերում տեղորոշման համար ավելի ու ավելի մեծ դեր են խաղում արբանյակային համակարգերը, սակայն մագնիսական կողմնացույցը դեռևս չի կորցրել իր դերը: Այն ունի ազատորեն պտտվող փոքր մագնիսական սլաք, որի ծայրը Երկրի մագնիսական դաշտի ազդեցությամբ մշտապես ուղղված է դեպի հյուսիս: Իմանալով այդ՝ մենք կարող ենք հեշտորեն կողմնորոշվել տարածության մեջ: 
Հարյուրավոր տարիների ընթացքում ծովագնացներն իրենց գտնվելու վայրը որոշում էին Արեգակով և աստղերով: XIII դարում փորձված ծովայիններն Արեգակի և աստղերի դիրքը որոշում էին ծովային պարզագույն սարքերով՝ քվադրանտով և աստրոլաբով (անկյունաչափ), այնուհետև, ըստ այդ դիրքերի, որոշում էին նաև իրենց գտնվելու վայրի աշխարհագրական լայնությունը՝ հասարակածից ունեցած հեռավորությունը: XVIII դարում անգլիացիները հայտնագործեցին սեքստանտը, որը հնարավորություն էր տալիս այդ անել ավելի մեծ ճշտությամբ: Մեր օրերում կիրառվում են տեղորոշման ավելի ճշգրիտ սարքեր: Քանի որ Երկրի հյուսիսային մագնիսական բևեռը ճշտորեն չի համընկնում նրա հյուսիսային աշխարհագրական բևեռի հետ, ուստի նավերում և ինքնաթիռներում տեղորոշման համար օգտագործում են ավելի հուսալի սարք՝ գիրոկողմնացույցը: Դրա մեջ կա գիրոսկոպ կոչվող մի հարմարանք, որն իր առանցքի շուրջը պտտվող հոլ է: Գիրոսկոպի առանձնահատկությունն այն է, որ պտույտի ընթացքում այն երբեք չի փոխում իր առանցքի ուղղությունն ու, անկախ ազդող ուժերից, մշտապես ցույց է տալիս նույն կետը: Գիրոսկոպի այդ հատկության շնորհիվ գիրոկողմնացույցով կարելի է չափել նրա հետ կապված մարմնի (նավի, ինքնաթիռի) կողմնորոշման անկյան փոփոխությունը և, ըստ անհրաժեշտության, կարգավորել նավի կամ ինքնաթիռի ընթացքը:

Փարոսներ
Տեղորոշման ամենահին կառույցները փարոսներն են, որոնք հայտնի էին դեռևս մեր թվականությունից առաջ: 
Ժամանակակից փարոսի հզոր, պայծառ լույսի ճառագայթն օգնում է մոտակայքով անցնող նավերին՝ ճշտորեն որոշելու իրենց գտնվելու վայրը: Յուրաքանչյուր փարոս ունի լույսի բռնկումների հաջորդականությունների իր կոդը: Մառախլապատ եղանակին նավերին կողմնորոշելու նպատակով որոշ փարոսներ ծովի խորքերն են ուղարկում լույսի երկար ազդանշաններ: Անվտանգության նկատառումներով` փարոսները սովորաբար կառուցում են նավարկության համար վտանգավոր վայրերում՝ կղզիների, ժայռերի, խութերի (ստորջրյա ժայռեր) վրա: 
Ժամանակակից փարոսները ղեկավարվում են մայրցամաքում գտնվող համակարգիչներով, մինչդեռ հնում դրանք աշխատեցնում էին ամենաքիչը 3 ծառայողից կազմված անձնակազմերը:
Տեղորոշում արբանյակներով
Մեր օրերում բազմաթիվ ճանապարհորդներ, լեռնագնացներ, նավաստիներ, օդաչուներ և տրանսպորտային ամենաբազմապիսի միջոցների վարորդներ օգտվում են «Կողմնորոշման համընդհանուր համակարգ» կոչվող արբանյակային տեղորոշման համակարգերից: Այս համակարգն իր մեջ ներառում է Երկրի շուրջը երկրահաստատուն (գեոստացիոնար) ուղեծրով՝ այսինքն՝ Երկրի պտտման արագությանը համընկնող արագությամբ, պտտվող արբանյակների օղակ: Արագությունների նույնության շնորհիվ այդ արբանյակները Երկրի վրա մշտապես սևեռված են նույն դիրքում և անընդհատ հաղորդում են համաժամանակյա ռադիոազդանշաններ, որոնք կարող են որսալ Երկրի ցանկացած կետում գտնվող ռադիոընդունիչները: Այդ ռադիոազդանշանների օգնությամբ կարելի է անսխալ որոշել սեփական գտնվելու վայրը:

Տեղորոշման պատմությունից
Մագնիսական երկաթի կտորից պատրաստված կողմնացույցը հայտնագործել են մ.թ.ա. V դարում Չինաստանում: XII դարում եվրոպական ծովագնացները նույնպես սկսեցին օգտվել մագնիսական կողմնացույցից: Ավելի հին է տեղորոշման նպատակով փարոսների օգտագործումը:
Պատմության մեջ առաջին խոշոր փարոսը Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաքում մ.թ.ա. 283 թ-ին կառուցված, 143 մ բարձրությամբ Ալեքսանդրյան կամ փարոսյան մարմարաշեն լուսատուն էր, որը նաև Հին աշխարհի յոթ հրաշալիքներից մեկն է համարվել (ամբողջությամբ փլուզվել է 1346 թ-ին): Նրա պատուհաններում վառվող ջահերի լույսը երևում էր դեռ հեռվից և լուսավորում էր նավահանգիստ տանող ուղին: Լուսավորման այս եղանակը փարոսներում կիրառվել է 1400 տարի, մինչև ի հայտ եկան ձեթի լամպերը, այնուհետև՝ էլեկտրական լուսատուները: